الشيخ أبو الفتوح الرازي
225
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
قوله : وَمَتِّعُوهُنَّ ( 1 ) عَلَى الْمُوسِعِ ( 2 ) - الاية . * ( إِلى حِينٍ ) * ، « حين » وقت باشد و زمان ، و « حين » ، هلاك بود به وقت خود ، و حان ، اذا قرب و اذا هلك و اذا دخل حينه ، و منه قول الشاعر : انّه من حان حانا اى من قرب وقت هلاكه هلك . و « حين » وقتى دراز باشد ، و مراد به « حين » در آيت ، قيامت است . و « حين » در قرآن بر وجوه آمد . در خبر آوردهاند كه : در عهد ابو بكر ابي قحافه ، مردى بيامد و گفت : من نذرى كردهام كه حينى با اهل خود سخن نگويم ، مرا چند گاه با او سخن نبايد گفتن ؟ گفت : تا به قيامت . گفت : از كجا گفتى ؟ گفت ، من قوله تعالى : وَمَتاعاً إِلى حِينٍ ( 3 ) ، برخاست بنزديك عمر آمد ، گفت : چنين حالى است ، من چندگاه سخن نگويم با او . گفت چهل سال . گفت : از كجا گفتى ؟ گفت : من قوله تعالى : هَلْ أَتى عَلَى الإِنْسانِ حِينٌ مِنَ الدَّهْرِ لَمْ يَكُنْ ( 4 ) . بنزديك عثمان آمد و گفت : تو چه گويى ( 5 ) در اين چنين حالى ؟ گفت : برو با او يك سال سخن مگو . گفت : از كجا گفتى ؟ گفت ، من قوله تعالى : تُؤْتِي أُكُلَها كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّها ( 6 ) . بنزديك على - عليه السّلام - آمد ، گفت : چه گويى ؟ گفت : اگر بامداد نذر كردى ، شبانگاه سخن توانى گفت ( 7 ) ، و اگر شبانگاه نذر كردى ( 8 ) ، بامداد سخن توانى گفت ( 9 ) ، گفت : از كجا گفتى ؟ گفت ، قوله تعالى : فَسُبْحانَ اللَّه حِينَ تُمْسُونَ وَحِينَ تُصْبِحُونَ ( 10 ) . مرد برخاست شادمانه و مىگفت : اللَّه أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسالَتَه ( 11 ) . . . ، و
--> ( 1 ) . اساس و همهء نسخه بدلها : فمتّعوهنّ ، با توجّه به ضبط قرآن مجيد ، تصحيح شد . ( 2 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 236 . ( 3 ) . سورهء يس ( 36 ) آيهء 44 . ( 4 ) . سورهء دهر ( 76 ) آيهء 1 . ( 5 ) . همهء نسخه بدلها : مىگويى . ( 6 ) . سورهء ابراهيم ( 14 ) آيهء 25 . ( 7 ، 9 ) . مج ، دب ، آج ، لب : گفتن . ( 8 ) . مج ، آج ، لب ، فق : نذر كنى . ( 10 ) . سورهء روم ( 30 ) آيهء 17 . ( 11 ) . سورهء انعام ( 6 ) آيهء 124 ، اساس : رسالاته ، با توجّه به ضبط قرآن مجيد ، تصحيح شد .